13 تا از علائم خرابی توربو شارژ دنا پلاس
خرابی توربو دنا پلاس باعث افت محسوس شتاب و توان موتور میشود. ضمن اینکه مشکلات جانبی مانند افزایش مصرف سوخت، ریپ زدن یا کپ کردن پیشرانه را نیز بهدنبال دارد. شما بهعنوان راننده باید با علائم خرابی توربو شارژ دنا پلاس آشنایی داشته باشید تا در صورت مشاهده هر یک از آنها به تعمیرگاه مراجعه کنید. در ادامه مطلب حاضر، 13 تا از نشانه های خرابی توربو دنا پلاس را بررسی میکنیم.
معرفی سیستم توربوشارژ دنا پلاس
خرید دنا پلاس مدلهای توربو یکی از محصولات پرطرفدار ایرانخودرو است که تفاوت اصلی آن با مدل تنفس طبیعی، استفاده از سیستم پرخوران یا توربوشارژ برای افزایش بازدهی موتور EF7 است. موتور این خودرو همان موتور ۱.۷ لیتری EF7 است که با اضافه شدن توربوشارژر، کد فنی آن به EF7-TC تغییر یافته است.
توربوشارژر دنا پلاس از نوع تک اسکرول (Single-Scroll) است. اصطلاح «اسکرول» به حلزون یا محفظه مارپیچی دورِ توربین اشاره دارد. بنابراین سیستم توربو تک اسکرول یعنی بخش توربین سیستم توربو فقط یک مسیر یا کانال ورودی برای گازهای خروجی اگزوز دارد. این سیستم در مقایسه با توربو دو اسکرول، ساختار سادهتر دارد و بههمین دلیل، هزینههای تولید و تعمیر آن پایینتر است. اما در عین حال، تأخیر ناشی از عملکرد سیستم توربو در نمونه تک اسکرول بیشتر از دو اسکرول است.
همانطور که میدانید، موتور توربوشارژ تحت فشار و دمای بالاتری نسبت به پیشرانه تنفس طبیعی کار میکند. برای اینکه موتور EF7 تحمل فشار کاری بالاتر را داشته باشد، نسبت تراکم موتور توربو نسبت به نسخه تنفس طبیعی کمتر شده است. این کار جلوی پدیده ناک یا احتراق زودرس را میگیرد. همچنین پیستونها، شاتونها و یاتاقانها در نسخه توربو تقویت شدهاند تا فشار بوست توربو باعث آسیب به بلوک موتور نشود. دنا پلاس توربو یک سیستم خنککاری مجزا برای توربو دارد که از خنککننده روغن و گردش آب برای کاهش دمای توربین استفاده میکند.
توربوشارژ دنا پلاس کجاست؟
پیش از آنکه به علائم خرابی توربو شارژ دنا پلاس بپردازیم، باید با موقعیت قرارگیری آن آشنا شویم. باتوجهبه توضیحات ارائه شده تا اینجا، حتما متوجه شدهاید سیستم توربو شارژ به دلیل کارکرد خاص خود، همواره مستقیما به منیفولد اگزوز (خروجی دود) متصل است. اساسا هرچه سیستم توربو به خروجی سیلندرها نزدیکتر باشد، گازها با انرژی و دمای بیشتری به پره توربین برخورد میکنند و بازدهی بالاتر میرود.
اگر درب کاپوت دنا پلاس توربو را باز کنید و روبروی خودرو بایستید، توربوشارژ در پشت موتور (فضای بین بدنه موتور و دیواره آتش / اتاق خودرو) قرار گرفته است.
معمولا روی توربوشارژ و منیفولد دود یک کاور فلزی محافظ حرارتی (Shield) نقرهای یا خاکستری کشیده شده است تا حرارت بسیار بالای آن به قطعات پلاستیکی و سیمکشیهای اطراف آسیب نزند. توربو دقیقا زیر این محافظ حرارتی قرار دارد. همچنین یک شیلنگ فلزی و قطور که از سمت جلو (اینترکولر) به سمت پشت موتور میرود نیز به بخش کمپرسور سیستم توربوشارژ دنا پلاس متصل است.
دمای توربوشارژ در زمان زیر بار رفتن تا ۷۰۰ الی ۸۰۰ درجه سانتیگراد بالا میرود. بنابراین قرارگیری آن در بخش پشت موتور مانع از انتقال مستقیم این حرارت به قطعات جلویی مثل رادیاتور، باتری و دینام میشود. موضوعی که در جلوگیری از آسیب دیدن قطعات یاد شده موثر است.
علائم خرابی توربو شارژ دنا پلاس
با توجه به افزایش قیمت دنا پلاس و نوسان بازار خودرو، خرابی قطعات میتواند خرج زیادی روی دست شما بگذارد. بنابراین بهتر است قبل از اینکه مشکل بزرگتر شود، آن را شناسایی کنید. علام خرابی توربو شارژ دنا پلاس را باید در یکی از موارد زیر جستجو کنید:
- افت محسوس شتاب و توان موتور
- تأخیر غیرعادی در ورود توربو به مدار
- روشن شدن چراغ چک موتور
- محدود شدن توان موتور به دستور ایسیو
- صدای غیرعادی سیستم توربو شارژ
- خروج دود آبی، سفید و سیاه از اگزوز
- کاهش سریع سطح روغن موتور
- نشت هوا از سیستم توربو شارژ
- نوسان توان یا شتابگیری نامنظم در زمان فشار دادن پدال گاز
- ریپ زدن یا کپ کردن خودرو زیر بار و هنگام شتابگیری
- افزایش مصرف سوخت
- بالا رفتن غیرعادی دمای موتور یا دمای هوای ورودی
- کثیفی، شکستگی یا لقی محسوس پرههای کمپرسور یا توربین هنگام بازدید تخصصی
در ادامه، پیرامون هر یک از موارد ذکر شده علت خرابی توربو شارژ، بیشتر توضیح میدهیم.
افت محسوس شتاب و توان موتور
در صورت خرابی توربو دنا پلاس، خودرو نسبت به گذشته، بهویژه در شتابگیری و سبقت، کشش قبلی را نخواهد داشت. اگر توربو نتواند فشار هوای لازم را تولید کند، هوای فشرده کمتری وارد موتور میشود و توان افت میکند.
تأخیر غیرعادی در ورود توربو به مدار
مقداری تأخیر در عملکرد سیستم توربو طبیعی است، اما اگر دنا پلاس تا دور موتورهای بالاتر همچنان کمجان باشد و با تأخیر زیاد نیرو بگیرد، احتمال اختلال در تولید توان یا کنترل بوست سیستم توربو شارژ وجود دارد.
روشن شدن چراغ چک موتور
در بسیاری از مواقع، ECU با مقایسه فشار هوای مورد انتظار و فشار واقعی، متوجه کمبود یا افزایش غیرعادی بوست سیستم توربو شارژ میشود و چراغ چک را روشن میکند.
برای تشخیص مشکل اصلی باید از دستگاه دیاگ استفاده کنید. در دستگاه دیاگ ممکن است خطاهایی با مفهومهای زیر دیده شود:
- فشار بوست کمتر از مقدار مورد انتظار
- فشار بوست بیشتر از حد مجاز
- خطای سنسور فشار منیفولد یا MAP
- خطای مدار یا عملکرد شیر کنترل بوست
- اختلاف بین فشار هوای درخواستی و فشار واقعی
محدود شدن توان موتور به دستور ایسیو
گاهی ECU برای حفاظت از موتور، توان را محدود میکند؛ در نتیجه حتی وقتی پدال گاز را فشار میدهید، موتور اجازه افزایش دور و فشار بوست را نمیدهد. این اتفاق معمولا هنگامی رخ میدهد که ایسیو فشار بوست در سیستم توربو را خارج از محدوده مجاز تشخیص دهد.
صدای خرابی توربو دنا پلاس
صدای ملایم توربو هنگام گاز دادن طبیعی است؛ اما سوت خیلی بلند، زوزه مداوم، صدای شبیه آژیر یا صدای ساییده شدن فلز روی فلز طبیعی نیست. این وضعیت میتواند ناشی از لقی محور توربو، آسیبدیدن پرهها، نشتی هوا در اتصالات یا خرابی بلبرینگ / بوش مرکزی توربو باشد.
اگر محور توربو لقی زیادی پیدا کند، پره کمپرسور یا توربین ممکن است به پوسته داخلی برخورد کند. صدای تقتق، خراش یا برخورد فلزی میتواند نشانه این موضوع باشد. در این حالت، ادامه رانندگی ممکن است به خرد شدن پرهها، ورود ذرات به مسیر هوا یا اگزوز و خسارت سنگینتر به موتور منجر شود.
خروج دود غیرعادی از اگزوز دنا پلاس
خروج دود بهشکل غیرعادی تنها نشانه خرابی توربو شارژ دنا پلاس نیست؛ بلکه میتواند ناشی از مشکلات دیگر پیشرانه و سیستم سوخت رسانی خودرو باشد. اما در مواردی، خرابی توربو شارژ نیز عامل خروج دود غیرعادی از اگزوز است.
مثلا مشکل در آببندی یا افزایش لقی محور در سیستم توربو شارژ میتواند باعث ورود روغن به سمت هوای ورودی یا سمت اگزوز شود. در نتیجه روغن در موتور میسوزد و دود آبی تولید میکند. همچنین ممکن است روغن به مسیر داغ اگزوز نفوذ و ظاهری نزدیک به دود سفید یا سفید متمایل به آبی ایجاد کند.
از سویی دیگر، اگر توربو بوست کافی نسازد یا هوای فشرده در مسیر نشت کند، کامپیوتر خودرو ممکن است سوخت تزریق کند اما هوای کافی به موتور نرسد. در نتیجه احتراق ناقص در موتور دنا پلاس رخ میدهد و دود سیاه از اگزوز خارج میشود.
کاهش سریع سطح روغن موتور
توربو برای روانکاری محور مرکزی خود از روغن موتور استفاده میکند. خرابی بوشها، بلبرینگها یا آببندی داخلی توربو میتواند روغن را وارد مسیر هوا یا اگزوز کند و باعث کمشدن سریع سطح روغن شود.
وجود یک لایه نازک چربی روغن در مسیر هوای ورودی ممکن است تا حدی طبیعی باشد؛ اما جمعشدن روغن، چکهکردن آن از شیلنگها یا حجم زیاد روغن در اینترکولر طبیعی نیست. این نشانه میتواند بیانگر عبور بیش از حد روغن از سمت کمپرسور توربو باشد. اتفاقی که بهدلیل لقی محور توربو رخ میدهد.
نشت روغن روی پوسته توربو، لوله رفتوبرگشت روغن یا اطراف اتصالات میتواند بهدلیل شلشدن بستها، خرابی واشرها، ترکخوردگی لولهها یا فشار غیرعادی روغن باشد. این اتفاق معمولا با بوی روغن سوخته همراه است. ادامه پیدا کردن نشت روغن در دراز مدت، خطر خرابی توربو دنا را بهدنبال دارد.
نشت هوا از سیستم توربوشارژ
هوای فشردهشده توسط توربو از مسیر شیلنگهای بوست و اینترکولر عبور میکند. پارگی شیلنگ، ترک اینترکولر، شلشدن بست یا خراب شدن اورینگها باعث میشود بخشی از هوای فشرده قبل از ورود به موتور خارج شود. صدای کوتاه و خفیف تخلیه هوا در برخی شرایط میتواند عادی باشد، اما صدای فیش فیش بلند و مداوم هنگام شتابگیری معمولا به نشتی در مسیر بوست اشاره دارد.
نوسان توان یا شتابگیری نامنظم
اگر روند شتابگیری خودرو نامنظم و نوسانی باشد، این موضوع از علائم خرابی توربو دنا پلاس بهشمار میرود. علت میتواند نوسان فشار بوست بر اثر خرابی شیر کنترل بوست، نشتی متناوب شیلنگها یا عملکرد ناپایدار توربو باشد. البته عوامل دیگری مانند خرابی سنسور مپ یا مشکلات سیستم احتراق خودرو نیز در این پدیده نقش دارند.
ریپ زدن یا کپ کردن خودرو زیر بار و هنگام شتابگیری
اگر توربو یا کنترل بوست ایراد داشته باشد، خودرو ممکن است در فشار زیاد کپ کند یا ریپ بزند. البته این علامت الزاما نشانه خرابی سیستم توربوشارژ نیست و ممکن است ناشی از خرابی شمع مناسب، کوئل، انژکتور، سنسورها و حتی پایین بودن کیفیت بنزین باشد.
افزایش مصرف سوخت
وقتی بوست بهدرستی تولید یا کنترل نشود، راننده برای رسیدن به شتاب دلخواه بیشتر گاز میدهد و کامپیوتر دنا پلاس نیز ممکن است الگوی پاشش سوخت را تغییر دهد. نتیجه میتواند افزایش مصرف سوخت باشد.
بالا رفتن غیرعادی دمای موتور یا دمای هوای ورودی
سیستم توربو هوای ورودی را فشرده میکند و فشردهسازی هوا باعث افزایش دما میشود. اینترکولر باید این هوا را خنک کند. اگر اینترکولر بههر دلیل وظیفه خود را بهدرستی انجام ندهد، دما میتواند بالا برود.
کثیفی، شکستگی یا لقی پرههای توربو در بازدید
اگر در بازدید چشمی سیستم توربو دنا پلاس، نشانههایی از وجود ترک، لبپریدگی، تاب برداشتن یا برخورد پره به پوسته مشاهده شود، این موارد بهمنزله خرابی احتمالی توربو دنا پلاس هستند. همچنین لقی زیاد در شفت توربو نشاندهنده فرسودگی آن است. آثار گردوغبار، روغن یا هر نوع آلاینده دیگر در داخل سیستم توربو نیز نشانهای از احتمال خرابی تلقی میشود.
علت خرابی توربو شارژ دنا پلاس
علت کار نکردن توربو دنا پلاس میتواند ناشی از یک یا چند تا از موارد زیر باشد:
- کمبود یا افت کیفیت روغن موتور (عدم تعویض بهموقع روغن موتور)
- استفاده از روغن نامناسب یا غیراستاندارد
- تکرار رفتار خاموش کردن موتور بلافاصله بعد از رانندگی پرفشار
- داغ شدن بیش از حد توربو در رانندگی طولانی یا حمل بار سنگین
- کیفیت پایین بنزین
- ناک زدن مداوم موتور
- گرفتگی یا خرابی فیلتر هوا
- ورود گردوغبار و ذرات خارجی به مسیر هوا
- نشت یا پارگی شیلنگهای بوست، اینترکولر
- شل شدن بستها و اتصالات مسیر هوا
- خرابی سنسور مپ
- خرابی شیر کنترل بوست
- تنظیم نبودن سیستم سوخترسانی
- خرابی شمعها یا کوئل و ایجاد احتراق ناقص
- بالا بردن غیراصولی توان موتور (ریمپ غیراستاندارد)
- انسداد یا مشکل در مسیر برگشت روغن توربو
- خرابی پمپ روغن و کاهش فشار روغن موتور
- خرابی یاتاقانها یا بوش داخلی توربو
- لقی شفت توربو
- ورود جسم خارجی به پرههای توربین یا کمپرسور
- استهلاک طبیعی بر اثر کارکرد بالا و عمر قطعه
تعمیر توربو شارژ دنا پلاس
توجه به علائم خرابی توربو شارژ دنا پلاس نقش کلیدی در تعمیر آن دارد. در بسیاری از مواقع، تعمیرکار حرفهای از روی نشانهای خرابی که راننده به او میگوید، مشکل اصلی را شناسایی میکند. علاوه بر آن، عیبیابی دقیقتر با استفاده از دستگاه دیاگ صورت میگیرد. در ادامه نوبت به بررسی چشمی اتصالات سیستم توربو میرسد.
سپس تعمیرکار اقدام به باز کردن توربو از موتور کرده و قطعات داخلی از قبیل پرهها، شفت مرکزی و یاتاقانها را بررسی میکند. چنانچه هر یک از قطعات داخلی توربو شارژ نیاز به تعویض یا تعمیر داشته باشند، این کار انجام میشود. گاهی اوقات سیستم توربو بهدلیل شدت خرابیها، قابل تعمیر نیست و باید بهفکر تعویض آن باشید.
معمولا قبل از نصب مجدد سیستم توربو، مسیرهای عبور هوا و روغن تمیز میشوند. این اقدام در بهبود عملکرد سیستم توربو نقش موثر دارد. نهایتا، سیستم توربو مجدد نصب شده و عملکرد آن در شرایط مختلف رانندگی آزمایش میشود.
قیمت توربو شارژ دنا پلاس بهصورت کیت کامل در مرداد ماه 1405 چیزی در حدود 40 میلیون تومان است. یکی از مهمترین قطعات در سیستم توربو دنا پلاس، کارتریج است که بهتنهایی در حدود 20 تا 22 میلیون تومان قیمت دارد. اجرت تعویض کامل توربو شارژ دنا پلاس نیز در حال حاضر بین 6 تا 7 میلیون تومان است.
کلام پایانی
در این مطلب با علائم خرابی توربو شارژ دنا پلاس آشنا شدیم. خرابی کامل سیستم توربو شارژ دنا پلاس در تابستان سال 1405 هزینهای در حدود 50 میلیون تومان روی دست شما میگذارد که قابل توجه است. خوشبختانه، امکان تعمیر توربوشارژ وجود دارد؛ البته مشروط بر آنکه بهموقع مشکل را شناسایی و به تعمیرگاه مراجعه کنید. موضوعی که در کاهش هزینههای نگهداری خودرو نقش کلیدی دارد. بههمین دلیل باید حتما با نشانه های خرابی توربو دنا پلاس آشنایی داشته باشید.
مرجع خبر: https://www.hamrah-mechanic.com/mag/turbocharger-failure-dena-plus/
